Jarosławskie Opactwo w hołdzie Świętemu Janowi Pawłowi II

Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej rok 2015 ogłoszony został w Polsce rokiem Świętego Jana Pawła II. Z tej okazji w całym kraju powstało szereg inicjatyw, mających na celu przypomnienie społeczeństwu wielkiego, historycznego, a zarazem przełomowego pontyfikatu papieża Polaka. Sercem tego rodzaju pomysłów było królewskie miasto Kraków– umiłowane miasto Ojca Świętego. Tutaj też należy szukać źródła inicjatywy zorganizowania w murach Jarosławskiego Opactwa wystawy poświęconej Świętemu Janowi Pawłowi II. Wystawy, która wcześniej miała swoją prezentacje w Bibliotece Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Oglądający tę ekspozycję goście z Jarosławia umieścili w księdze wejść na tyle interesujący wpis, że jak się niebawem okazało stał się on podstawą do współpracy autorów papieskiej kolekcji z autorami intrygującej adnotacji. Doszło do instytucjonalnej współpracy Małopolskiego Okręgu Polskiego Związku Filatelistów i Ogólnopolskiego Klubu Filatelistycznego „Cracoviana” z Ośrodkiem Kultury i Formacji Chrześcijańskiej im. sł. B. Anny Jenke z Jarosławia. Tu warto nadmienić, że bohater wystawy Święty Jan Paweł II wzorem wielu miast polskich i świata także w naszym grodzie nad Sanem od 3 kwietnia 2000 r. posiada tytuł honorowego obywatela.

Poświęcona jego pamięci krakowska kolekcja eksponatów i dokumentów, przeniesiona do Jarosławia, wzbogacona o lokalne pamiątki związane z jego osobą gości w murach miejscowego opactwa. Można ją zwiedzać od 20 maja do 30 września 2015 r. W otwarciu wystawy papieskiej uczestniczyli jej autorzy, przede wszystkim Wiceprezes Małopolskiego Okręgu Polskiego Związku Filatelistów i Prezes Ogólnopolskiego Klubu Filatelistycznego Krakowiana Jerzy Duda, oraz członkowie tegoż klubu inż. Władysław Andreasik i mgr Maciej Rudy. Gospodarzy przedsięwzięcia reprezentował ks. Marek Pieńkowski, nasz radiowiec ks. Michał Kozak oraz dyrektor Przystani Św. Benedykta ksiądz Rafał Wojdyła. Nade wszystko podkreślić należy obecność Pani Bogusławy Rygowskiej, nauczycielki miejscowego Zespołu Szkół Ekonomicznych i Ogólnokształcących – głównej animatorki tego kulturalnego wydarzenia w Jarosławiu. Ponadto, jak to zwykle przy tego typu okazjach bywa, uroczystość zgromadziła wielu innych gości.

W tym miejscu należy się czytelnikowi dygresja historyczna: Święty Jan Paweł II osobiście nigdy nie przebywał w murach Jarosławskiego Opactwa, mimo to jego osoba mocno wiąże się z najnowszymi dziejami tego obiektu. Opactwo zostało ufundowane na początku XVII w. na Wzgórzu św. Mikołaja przez Księżnę Annę Ostrogską i rozwijało się przez 170 lat. Dramat rozbiorów Polski okazał się także dramatem dla sióstr Benedyktynek mieszkanek opactwa. W wyniku tzw. polityki józefinizmu klasztor jarosławski, podobnie jak domy wielu innych zakonów w zaborze austriackim, uznany przez władze za nieprzydatny, uległ kasacie. Opactwo na 130 lat przeszło pod zarząd armii austriackiej, urządzono tu nawet koszary. Po odzyskaniu przez Polską niepodległości obiekty poklasztorne przejęło wojsko polskie. Z kolei w czasie ostatniej wojny zajął je Wermacht, a Gestapo miało tu swoje cele. Przetaczający się tędy front spowodował duże zniszczenia w mieście i w opactwie pobenedyktyńskim, czego pamiątkę po dziś dzień stanowi Czarna Kaplica. Po wojnie funkcjonowała w tym miejscu szkoła budowlana ze swoimi warsztatami i internatem. Dopiero upadek komunizmu w Polsce pozwolił przywrócić sakralny charakter kompleksowi poklasztornemu. Decyzją władz miejskich Jarosławia z początku lat 90-tych ubiegłego wieku zrujnowane doszczętnie opactwo powróciło do benedyktynek. Namówił je do tego heroicznego aktu bp Ignacy Tokarczuk. Na skutek wieloletnich zaniedbań poprzednich użytkowników obiekty poklasztorne były w opłakanym stanie i wymagały natychmiastowych i bardzo kosztownych remontów. I właśnie w tym momencie najnowsze dzieje jarosławskiego zabytku związują się ściśle z osobą i dziełem św. Jana Pawła II. Rozwiązanie przyniosła IV pielgrzymka Ojca Świętego do Polski i Msza Święta, którą Papież odprawił w Rzeszowie. Zebrana wówczas taca – ofiara pieniężna wiernych – decyzją arcybiskupa przemyskiego Ignacego Tokarczuka przeznaczona została na finansowanie remontów Jarosławskiego Opactwa. Nic dziwnego, że już w 1994 r. siostry przekazały prawo własności całego obiektu archidiecezji przemyskiej – swoją działalność rozpoczął wówczas Ośrodek Kultury i Formacji Chrześcijańskiej im. sł. B. Anny Jenke. Dziś po dwóch dekadach od tamtych wydarzeń na Wzgórzu św. Mikołaja w murach historycznego opactwa życie religijne kwitnie. Współistnieją obok siebie i uzupełniają się w dziele ewangelizacji Rektorat Kościoła św. Mikołaja, Studio Ave Maria katolickiej rozgłośni radia Fara, Ośrodek Kultury i Formacji Chrześcijańskiej im. sł. b. Anny Jenke, Przystań św. Benedykta i klasztor sióstr z sześcioma benedyktynkami delegowanymi tutaj przez Opactwo w Przemyślu. Kolejnym „darem św. Jana Pawła II” dla Jarosławskiego Opactwa jest wystrój kościoła z ołtarzami, amboną i organami oraz tzw. Bilderkrezuz – ale to wymaga osobnych opowieści. W głównym budynku poklasztornym funkcjonuje także na stałe Sala Papieska, w której zgromadzono ponad 1000 eksponatów związanych z naszym Wielkim Rodakiem, innymi papieżami, kardynałami i biskupami.

Co jednak możemy zobaczyć na wystawie, która potrwa do końca września? Tytułem wstępu trzeba stwierdzić, że znajdują się na niej eksponaty, które widzowi będą przypominać arcybiskupa Karola Wojtyłę, Ojca Świętego Jana Pawła II oraz papieża wyniesionego już na ołtarze, a więc błogosławionego i świętego. Ekspozycję otwiera obraz z wizerunkiem Jana Pawła, którego autorką jest pani Anna Rygowska absolwentka miejscowego Liceum Sztuk Plastycznych i Wydziału Artystycznego na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie, córka głównej inicjatorki wystawy. Co ciekawe obraz otwierający ekspozycję znajduje się także na znaczku pocztowym wydanym na tę okazję. A właśnie filatelistyka, stanowi bardzo ważny punkt tej prezentacji. Ma ona charakter edukacyjny. Oglądając na przykład fragmenty kolekcji Macieja Rudego, w skład, której wchodzą znaczki pocztowe z całego świata, także w arkuszach i koperty FDC (Koperta Pierwszego Dnia Obiegu), poświęcone Janowi Pawłowi II możemy przypomnieć sobie najważniejsze wydarzenia z jego pontyfikatu. Innym ciekawym dziełem eksponowanym na wystawie jest czterotomowa publikacja zatytułowana: ,,Jan Paweł II na znakach pocztowych świata”. Jej autorami są Władysław Andreasik i Marek Plewako. Publikacja opatrzona jest komentarzami zaczerpniętymi z książek ks Mieczysława Malińskiego. Księgi, co ważne, w skali 1:1 zawierają wszystkie znaki pocztowe z wizerunkiem Świętego, jakie zostały wydane na świecie, wśród nich absolutne unikaty.

Omawiana tu papieska wystawa niewątpliwie z polskiego punktu widzenia ma również charakter egzotyczny i historyczny zarazem. Podzielona na sekcje zawiera wydawnictwa dotyczące znaczków z Janem Pawłem II wydanych przez kraje arabskie, ale również wydane wybiórczo znaczki z Afryki z okazji Światowych Dni Młodzieży. Dziecięcą uwagę przykują także pochodzące z Afryki unikatowe, kolorowe koperty, malowane ręcznie, przedstawiające słonie czy żyrafy. Prezentowane są tu także znaczki papieskie z byłych Republik Związku Radzieckiego, Czechosłowacji czy z NRD. Ponadto zobaczyć możemy drukowane plakaty zachęcające do udziału w spotkaniach z Janem Pawłem II, gromadzone z wycieczek po całym świecie. To osobisty zbiór Władysława Andreasika. Naturalnie kolekcja zawiera również papieskie plakaty, powstałe w kraju. Refleksje i wspomnienia związane z naszym papieżem wywołują prezentowane na tej wystawie gazety lub też ich wycinki, które ukazały się po jego śmierci. I co charakterystyczne, choć owe periodyki nie reprezentowały profili chrześcijańskich, to jednak wszystkie zgodnie doceniały wielkość Papieża. Do atrakcji tej wystawy niewątpliwie należy zaliczyć pierwszy komiks poświęcony Janowi Pawłowi II wydany w USA w latach 80-tych, będący własnością przywoływanego tu często Władysława Andreasika. Ponadto ekspozycję ubogacają papieskie monety, banknoty, a także medale z Watykanu i Polski, zarówno obiegowe, jak i kolekcjonerskie. Wreszcie na pokazie eksponowane są fotografie z placu Świętego Piotra ze zbioru Macieja Rudego, które za pomocą obrazu najmocniej przywołują w naszej pamięci postać Jana Pawła II.

Godny uwagi jest też umieszczony w pierwszej z brzegu gablocie pomięty fragment fotografii z adresem Jerzego Dudy – jej autora. Zdjęcie to przedstawia domek dla pracowników leśnych położony w Gorcach, w którym przed laty jeszcze jako arcybiskup krakowski kilka dni mieszkał Karol Wojtyła. Dla pana Jerzego Dudy ta fotografia jest wyjątkowa, bo stanowiła dla niego początek korespondencji i znajomości z Ojcem Świętym. Jak sam mówi, traktuje ją teraz niemal jak relikwię.

Poza tym wszystkim jarosławska wystawa poświęcona Janowi Pawłowi II obfituje w rozmaite drobiazgi, wśród których zobaczyć można między innymi: bilety wstępu na pierwszą Mszę Świętą, odprawioną przez papieża w Krakowie, karty telefoniczne, z jego wizerunkiem, kartki wydane przez poczty różnych krajów, kartki okolicznościowe wydane przez organizacje, stowarzyszenia, czy osoby prywatne, naklejki, ale także pamiątki z innych spotkań papieskich a więc chusty, papierowe nakrycia głowy, czy kokardki z placu Świętego Piotra. Każda z opisanych tu form kolekcjonerskich wchodzących w skład prezentacji jarosławskiej znakomicie honoruje postać Jana Pawła II i przyczynia się do pogłębienia pamięci o nim. Podsumowując, nie pozostaje mi nic innego jak tylko zaprosić Państwa do odwiedzenia wystawy. Niezwykłe przeżycia duchowe, ale również frajda intelektualna gwarantowane.

Grzegorz Mruk

7 czerwca 2015|